Vai sámi arkiivvaid šattašii álkit gávdnat, de lea Našunálaarkiiva ovttas Sámi arkiivvain ja Suoma ja Ruoŧa riikaarkiivvaiguin ásahan ASP-prošeavtta “Making Archives Accessible on Sámi Premises”. Prošeakta lea oasseruhtaduvvon Interreg Aurora ja Romssa fylkkagieldda bokte. Prošeavtta bokte lea mihttun buoridit dieđuid arkiivvaid birra, álkidahttit gávdnama ja lágidit daid buorebu oaidnin ládje.

Prošeavtta olis galget arkiivakatalogat ja metadieđut buoriduvvot. Mii ráhkadit maiddái davviriikkalaš sámi arkiivagiehtagirjji mas leat dieđut sámi arkiivvaid birra. Bargui mii dárbbašit rávvagiid ja doarjaga, ja nu mii leatge ožžon fárrui referánsajoavkku mas leat sámi historjjá ja kultuvrra áššedovdit.

– Arkiivvain gávdno hui olu dokumentašuvdna sámi historjjá birra, muhto dan lea váttis gávdnat. Buoridit beassama arkiivvaide lea dehálaš buot sámi geavaheddjiide ja dutkamii, dadjá Mikkel Berg-Nordlie, NIBR-OsloMet dutkanprofessor ja prošeavtta referánsajoavkku miellahttu.

Referánsajoavkkus lea bargun rávvet guđiid arkiivvaid berre vuoruhit ja guorahallat prošeavttas. Joavku lea maiddái veahkkin arkiivabarggu metodihkkaovdánahttimis, mearrideame arkiivagiehtagirjji rámmaid ja fuolaheame ahte olles prošeavttas lea sámi vuođđu.

– Lea dehálaš ahte sámi perspektiivvat ja geavaheaddjedárbbut besset váikkuhit dasa movt arkiivamateriála čilgejuvvo ja lágiduvvo olámuddui, dadjá Sissel Ann Mikkelsen, Sámi museasearvvi koordináhtor ja referánsajoavkku miellahttu.

Golmma riikka áššedovdit

Referánsajoavkkus leat fárus guokte Norgga beale áššedovdi, Mikkel Berg-Nordlie (NIBR-OsloMet dutkanprofessor), Sissel Ann-Mikkelsen (Sámi museasearvvi koordináhtor), guokte Suoma beale áššedovdi, Sonja Tanhua (Helssega universitehta dutki), Marko Jouste (Oulu universitehta vuosttašamanueansa) ja njeallje Ruoŧa beale áššedovdi, Sven Olofsson (Gaskeuniversiteete universitehtalektor), Gudrun Norstedt (Upmi universitehta dutki), Åsa Össbo (Upmi universitehta dutki) ja Marit Baer (Nordiska museet kuráhtor).

Referánsajoavkkus lei aitto čoahkkin gos sii digaštalle guđiid fáttáid berre vuoruhit davviriikkalaš sámi arkiivagiehtagirjjis, geasa giehtagirji galgá leat áigeguovdil, ja makkár dárbbut iešguđetge geavaheddjiin leat. Máhcaheamit leat viidáset barggu vuođđun, sihke giehtagirjjiin ja prošeavtta metodihkain.

– Norgga bealde Sámis lea Sámi arkiivvas sihke našunála ovddasvástádus ja guovddáš rolla nugo fágabiras sámi dokumeanttahálddašeami ektui. Jus arkiivvaid geavaheami galgat álkidahttit, de lea mávssolaš midjiide viežžat oainnuid earáin geat maiddái barget sámi historjjáin ja kultuvrrain. Referánsajoavku addá midjiide perspektiivvaid ja máhtu mii lea dehálaš go galgat mearridit movt arkiivvat galget čilgejuvvot ja lágiduvvot olámuddui, dadjá Johan Vasara, Sámi arkiivva direktevra.